सेल्युलोज, जो β-1,4-ग्लायकोसिडिक बंधांनी जोडलेल्या ग्लुकोज मोनोमर्सपासून बनलेला एक पॉलिसॅकराइड आहे, हा पृथ्वीवरील सर्वात मुबलक प्रमाणात आढळणारा सेंद्रिय पॉलिमर आहे. प्रामुख्याने वनस्पतींच्या पेशीभित्तींमध्ये आढळणारा हा पदार्थ संरचनात्मक दृढता प्रदान करतो, ज्यामुळे झाडे प्रचंड उंची गाठू शकतात आणि पाने आपला आकार टिकवून ठेवू शकतात. सेल्युलोजचा सर्वात शुद्ध नैसर्गिक स्रोत असलेल्या कापसामध्ये या पॉलिमरचे प्रमाण ९०% पर्यंत असते, तर लाकडामध्ये सामान्यतः ४०-५०% सेल्युलोज असून, त्यासोबत लिग्निन आणि हेमिसेल्युलोज देखील आढळतात. शैवाल आणि काही विशिष्ट जीवाणू देखील सेल्युलोज तयार करतात, ज्यामुळे त्याचे नैसर्गिक वितरण विस्तारते.

सेल्युलोजच्या निष्कर्षणामध्ये त्याला वनस्पतींच्या इतर घटकांपासून वेगळे केले जाते. लगदा आणि कागद उद्योगात, लाकडाच्या चिप्सवर रासायनिक लगदा प्रक्रिया (सल्फेट्स किंवा सल्फाइट्स वापरून) किंवा यांत्रिक दळण प्रक्रिया केली जाते, ज्यामुळे लिग्निन काढून टाकले जाते आणि सेल्युलोज तंतू वेगळे केले जातात. औषधनिर्माण आणि खाद्य-दर्जाच्या उत्पादनांसारख्या उच्च-शुद्धतेच्या उपयोगांसाठी, विरंजन (ब्लीचिंग) आणि एन्झायमॅटिक उपचारांसारख्या अतिरिक्त शुद्धीकरण प्रक्रिया वापरल्या जातात. सेल्युलोजपासून आम्ल-जलविच्छेदन (ॲसिड हायड्रोलिसिस) किंवा यांत्रिक तंतुभवन (मेकॅनिकल फायब्रिलेशन) द्वारे मिळवलेले नॅनोसेल्युलोज, त्याच्या नॅनो-स्तरावरील अद्वितीय गुणधर्मांमुळे एक उच्च-मूल्यवान पदार्थ म्हणून उदयास आले आहे.

सेल्युलोजच्या बहुउपयोगीतेमुळे विविध उद्योगांमध्ये त्याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.कागद निर्मितीसेल्युलोज तंतू हा प्राथमिक कच्चा माल असून, तो कागदी उत्पादनांना मजबुती आणि लवचिकता प्रदान करतो.वस्त्रोद्योगकापसाच्या सेल्युलोजपासून सूत कातले जाते आणि त्यापासून कापड विणले जाते, जे त्याच्या हवादारपणा आणि आरामासाठी ओळखले जाते.अन्न अनुप्रयोगसेल्युलोज एक आहारातील फायबर म्हणून काम करते, पचनसंस्थेचे आरोग्य सुधारते आणि आईस्क्रीम व सॅलड ड्रेसिंगसारख्या उत्पादनांमध्ये घट्टपणा आणणारे, स्थिरता देणारे किंवा इमल्सीफायर म्हणून कार्य करते.